Kamal Kumar

घर कब आओगे?

लामो समय पछि उसको कपाल काट्ने पसलमा पुगेर मेरा कपाल र दारीमा उसले गर्नु पर्ने योगदानबारे छोटो निर्देशन दिएपछि म विशाल ऐनाअगाडि राखिएका एक कुर्सीमा बसेँ । आकाशे रंगको कपडा झट्काएर मेरो घाँटीमा बेरिदिँदै गर्दा उसले सोध्यो, ‘दाइ फेरि कान्तिपुरमै आउनु भयो?’ कपडा बेरिएको घाँटीभित्रको नलिलाई खुकुलो बनाउँदै मैले हैन भनेँ । नजिकै शान्तिनगरमा डेरा सरेको बुझाएँ । उ केही बोलेन । एकछिन पछि हातमा कैँची चलाउँदै सोध्यो ‘कस्तो काट्ने? कति काट्ने’ यो मामिलामा म निकै सजिलो मान्छे । ‘जत्रो मन लाग्छ तेत्रो, जस्तो मन लाग्छ तेस्तो । म केही भन्दिनँ’ मेरो जवाफ सुनेर झन् कन्फ्युज भए जसरी टाउको घुमाइ घुमाइ मेरो झाङ्गिएको कपाललाई कोण कोणबाट निरिक्षण गर्न थाल्यो उ । र एकछिन पछि कैंची चलेको एकोहोरो सँगीत मेरो कानमा गुन्जिन थाल्यो । मेरा आँखा उसको पसलका भित्ताभरि टाँसिएका पोस्टरमा पोखिन थाले ।
***
सानो छँदा पिताजीले कपाल काटिदिनु हुन्थ्यो । अलि ठूलो भएपछि पिताजीले काटिदिएको कपाल टाटेपाटे लाग्न थाल्यो । त्यसपछि हाम्रो टोलतिर साइकलमा चढेर ‘क…..पा…..ल का….ट्ने’ भन्दै कराउँदै हिँड्ने एक जना हजामबाट मैले यो सेवा लिन थालेँ । उ धोती लाउँथ्यो । सेतो सर्ट लाउँथ्यो । मोटो ज्यानको थियो । उसको अगाडि म सारा कपडा खोलेर नतमस्तक भएर टुक्रुक्क बस्थेँ । उ सानो काठको बाकसबाट कैँची र काइँयो निकालेर मेरो कपालसँग एकछिन खेल्थ्यो । कपाल काटेको उसको आम्दानी ५ रुपैंया । कपाल काटेपछि मात्र उसले सानो गोलाकार ऐना हेर्न दिन्थ्यो । कपाल काटिरहँदा ऐना हेर्न खोजेको उसलाई मन पर्दैन थियो । मेरो पुर्पुरोमा उसका सुर्तीले पहेँलिएका खस्रा हत्केला हुन्थ्यो । जहाँबाट सँधै नमिठो गन्ध आइरहेको हुन्थ्यो । कपाल काट्दा काट्दै उ बेला बेलामा पिच पिच सुर्ती थुक्थ्यो । बस्दाखेरि बेपर्वाह उसका धोती काला तिघ्रासम्म माथि सरेका हुन्थे । उसले लगाउने नीलो रङको सुतीको कट्टु पनि सम्झिन्छु म ।
***
हुन त हेटौंडामा कपाल काट्नै सैलुन अरु पनि थिए । धेरै जसो बजारमा थिए । मेरो घर भएको ठाउँ कर्रामा पनि एउटा थियो । हाइवेको छेवैमा । यति छेवैमा कि नारायणघाटबाट विराटनगर जान कुदेको एक्सप्रेस बसले सडकमा उडाएको धुलो कपाल काटिरहँदा अनुहारमै आएर टाँसिन्थ्यो । काठको पुरानो छाप्रोमा रहेको त्यो कपाल काट्ने पसल मैले सम्झेदेखि नै त्यहिँ थियो । त्यो सैलुनमा ठूला ऐना थिए । कपाल काटेको नि अलि महँगो थियो । १० हो कि १५ रुपैंया । चाडबाड या यस्तै विशेष बेलामा चाहिँ त्यहाँ गएर कपाल काटिन्थ्यो । मलाई त्यहाँ सबैभन्दा मन पर्ने चाहिँ काठको ठूलो घुम्ने कुर्सी । अनि भित्तामा टाँसिएका हनुमान चालिसा, गीता सार देखि बलिउडका अर्धनग्न हिरोइनहरुको रंगीन पोस्टरहरु । भित्ताभरि यति पोस्टर हुन्थे कि हेरेर कहिल्यै सकिँदैन थियो । जति हेर्यो हेरुँ हेरुँ लाग्ने । कपाल काटिदिने हजामको उमेर भर्खरको थियो । उसको आवाज चाहिँ केटीको जस्तो थियो । कपाल काट्दिरहँदा बडो मिठो गित पनि गाउँथ्यो कहिले काहिँ । टोलका दादा केटाहरुसँग उसको हल्का दोस्ती पनि थियो । तर यो दोस्तीको मूल्य भने उ ती दादा केटाहरुको कपाल सित्तैमा काटिदिएर चुकाउँथ्यो । त्यो जवान हजाम सँधै उस्तै देखिन्थ्यो । उ कहिल्यै बुढो भएन । कर्रामा जनसंख्या बढ्यो । घरहरु बढे । बुढाहरु मरे । तर त्यो हजाम उस्तै थियो । कुनै दिन म घर जाँदा राजमार्गमा छेवैमा रहेको उसको त्यो काठको छाप्रो थिएन । त्यसकै अलि पर पक्की घरमा अर्कै हजामले नयाँ सैलुन खोलेको रहेछ ।

***
म त्यही सैलुनको पोस्टरमा फर्किन्छु । प्रमोदले ठाकुरले मेरो कपाल काटिरहँदा अफिस जान चिटिक्क परेर हिँडेका एक अँधबैंशे सैलुनमा छिर्छन् । घर्रामा राखेको मेसिन आफैंले निकाल्छन् । ऐनामा झण्डै गाला जोडेर आफ्ना बाक्ला जुँगामा आफैंले मेसिन लगाउँछन् । धन्यवाद भनेर हिँड्छन् । अर्का एक वृद्ध आउँछन् । प्रमोदले उसलाई बस्नुस् अंकल भन्छ । ती वृद्ध फुर्सदसँग एउटा पत्रिका च्याप्चछन् र बस्छन् ढोका छेउकै कुर्सीमा । प्रमोदको एउटा एसिस्टेन्ट पनि छ । भर्खर आए जस्तो छ । त्यति धेरै बोल्दैन ।
प्रमोदका अरु एसिस्टेन्ट पनि थिए । तर ती आउँथे-जान्थे । कुनै भर्खर जुँगाको रेखी बसेका हुन्थे । कुनै प्रमोद भन्दा पाका नि हुन्थे । प्राय सबै एसिस्टेन्ट प्रमोदको नाता गोता नै हुने गर्थे । कोही भतिज, कोही साला, कोही टाढाको यस्तै कोही । 'त्यो पहिलाको साथी कहाँ गयो?' मैले प्रमोदलाई सोधेँ । उसले बुझीहाल्यो मैले कसलाई सोध्दैछु भनेर । तुरुन्त प्रतिप्रश्न गर्यो, 'को? त्यो काले?' हो त्यही काले । काले भन्न मलाई अफ्ठ्यारो लागेको थियो । उसले नै प्याच्च भन्दियो । निकै काले थियो त्यो असिस्टेन्ट । हाँस्दा खेरि उसका सेता दाँत मर्करी बत्ती जस्ता टल्किन्थे । उसको नाम चैं थाहा थिएन । तर उसलाई लामो समयसम्म देखेको थिएँ प्रमोदको पसलमा ।
उ ती बूढा अंकलको गालामा ब्रस दल्न थाल्छ । 'दारी नै छैन बुढाको किन काट्नु परेको होला?' म मनमनै सोच्छु । बुढा अंकलको अनुहारमा निधार र आँखा बाहेक सबैतिर सेता गाजै गाजले ढाकेको हुन्छ । फेरि अर्को युवक झुस्स दारी र निराश अनुहार लिएर सैलुनमा छिर्छ । दुबै जना नाइलाई व्यस्त देखेपछि उसको अनुहार झन् चाहुरिन्छ । ती चौडा ऐनामा आफ्नो अनुहारलाई केहीबेर एक टकले नियाले पछि उ बाहिरिन्छ । अर्को लामो कपाल, कालो वर्ण र मैलो लुगा लगाएको २०-२५ को मान्छे सैलुनमा छिर्छ । प्रमोद नजिकैको कुर्सीमा आएर बस्छ । उसलाई हेर्दा लाग्दथ्यो उ भर्खर सिमेन्टीको ५० वटा बोरा गाडीबाट अनलोड गरेर आएको हो । उ कपाल काट्न हैन पीडा पोख्न आएको रैछ । टाउकोमा हात लाएर कुर्सीमा बसुन्जेल उसले एक पटक पनि ऐना हेरेन । ठेकेदारले पैसा खाएर भागेको कुरा उ मलीन आवाजमा सुनाउँछ । प्रमोद फिस्स हाँसेर प्रतिक्रिया जनाउँछ 'भाग्यो है?' । मजदूरको अनुहारको मलीनता उस्तो उन्छ । ऐनामा देखिएको प्रमोदको शान्त अनुहारले भन्छ 'धन्य, मेरो कुनै ठेकेदार छैन'

प्यारो म

मलाई औपचारिकतादेखि घृणा लाग्छ । अनि यति भन्दा भन्दै पनि औपचारिक हुने आफ्नै बानीदेखि अनौठो लाग्छ । मन नपर्ने सबै कुराबाट भाग्न सकिँदैन । मन परेजस्तो गरिदिनु । रमाए जस्तो गरिदिनु । थाहा छैन मान्छेलाई के ले बाँधेको हुन्छ । मलाई नि बाँधेकै होला केहीले त ।

मैले आफैंलाई प्यारो भनेर सम्बोधन गरेपछि मलाई माथीका हरफ फुरेका हुन्, सबभन्दा पहिला । अनि माथिका हरफमा धेरै ध्यान दिएर वर्षौं अथवा महिनौंपछि कुन संजोगले लेख्न थालेको पत्रको विषय नै बिर्सेछु । शायद अब यही 'प्यारो' को विषयमा  थप केही हरफ लेख्नु पर्ला ।

मेरो लेखाइ बिग्रेको हो कि मुड । पहिले जस्तो मजा आइरहेको छैन लेख्दा । जबर्जस्ति लेखेको जस्तो लागिराछ । अलिअलि जबर्जस्ती पनि हो । भाषा पनि बिग्रेछ । अगि जबर्जस्ति ह्रस्व लेखेँ । पछिल्लो लाइनमा दीर्घ ।

सामाजिक सन्जालमा पोखिएका वह साह्रै सस्तो लाग्छन् । त्यसैले मन लाग्दा लाग्दै पनि पोख्न सकिनँ । कतिचोटी लेख्दै मेट्दै गरेँ । हामीलाई सामाजिक मूल्याङ्कनदेखि डर लाग्ने बानी परेछ । लेनादेना केही नभए पनि । पूँजिको समाज । स्टाटस र इम्प्रेसनको समाज ।

अस्ति भर्खर ब्रीज अफ स्पाइज भन्ने फिल्म हेरेको थिएँ । त्यसमा एउटा साधारण संवाद थियो । जसले मलाई छोएको थियो । अँग्रेजीमा अर्कै थियो । नेपालीमा भन्न खोज्दा यस्तो हुन्छ 'तिमी आफू को हौ भनेर अरुलाई भनिरहनु पर्दैन' । अँह न्याय भएन त्यो संवादलाई । प्रसङ्ग यस्तो थियो फिल्ममा: रुसले पक्रेको अमेरिकन पाइलटलाई रुसीहरुले चरम यातना दिएर गोप्य सूचनाहरु चुहाउने प्रयास गर्छन् । फिल्ममा उसले सूचना चुहाएको वा नचुहाए दृश्य देखाइँदैन । अन्तिममा एउटा सम्झौता अनुसार उसलाई रिहा गरिन्छ । बाटोमा फर्किरहँदा प्लेनमा उसले उसलाई रिहा गराउने वकीललाई भन्छ 'मैले रसियनहरुलाई एउटा पनि सूचना दिइनँ' । त्यसपछि वकिलले भन्छ 'You know what you did. You dont need to tell others' । यो अँग्रेजीमा लेखेको पनि ठ्याक्कै त्यही संवाद नहुन सक्छ । तर यस्तै केही थियो ।

केही दिनअघि कसैले केही सोधेको थियो । सोधेको प्रश्न बिर्सिएँ । तर मैले दिएको जवाफ यस्तो थियो 'मान्छेलाई आफू असल छु भनेर प्रमाणित गरिरहन मन लाग्छ, आफूलाई असल प्रमाणित गर्न मान्छे जतिसुकै खराब हुन पनि चुक्दैन । '

मलाई झूठदेखि घृणा लाग्छ । झूटो बोल्नु र झूठमा धेरै फरक छ। कसैले मलाई कस्तो मान्छे मन पर्दैन भनेर सोध्दा मैले तुरुन्तै भनेको थिएँ 'ढोँगी' । ढोँगि भनेको के हो मलाई व्याख्या गर्न आउँदैन । अझै भन्नु पर्दा मलाई यो शब्दको एउटा पनि पर्यायवाची शब्द आउँदैन । (उमङ्गले सँधै आफूलाई नेपालीमा कमजोर भन्थी । तर भर्खरै मैले उसलाई synonym को नेपाली के हो भनेर सोधेँ । उसले नै पर्यायवाची भनेर सम्झाइदिई)

मेरो बुझाइमा झूठमा रमाउने मान्छे ढोँगी हुन् । आफूलाई असल प्रमाणित गर्न खराब हुने मान्छे ढोँगी हुन् ।

मलाई औपचारिकता मन नपरेजस्तै उदेश्य र लक्ष्य पनि मन पर्दैन । बडो बोझपूर्ण लाग्छन् मलाई यी शब्द । त्यसैले त निरुदेश्य लेखिरहेको छु । यति भन्दा भन्दै पनि कहिलेकाहिँ केही केही गरुँ गरुँ जस्तो चाहिँ लाग्छ । मलाई थाहा छ मैले सोचेका ती कुरा गर्ने आँट बटुल्न मैले थुप्रै सामाजिक मूल्याङ्कनलाई भत्काउनै पर्ने हुन्छ । ती कति टाढाका कुरा हुन् मैलै नापेको छैन । तर मनमनै कल्पेर बडो रमाइला रोडम्यापहरु बनाउँछु कहिलेकाहिँ ।

ह्या । कस्तो अमूर्त कुरा गरेको । त्यो ढोँगीपन ममा पनि होला अलिअलि ।

मेरा मनका सबै कुराहरुलाई व्यक्त गर्न सक्दिनँ । कत्ति कत्ति कुरा मनमा मात्र हुन्छन् । ती कुराको स्वरुप मनमा मात्र हुन्छ । बाहिर निकालेपछि जिरो ग्राभिटीमा हावा हराएजसरि हराउँछन् मात्र । मन प्यारो लाग्छ । म चाहिँ कुन्नि!

पछिल्ला दिनमा मलाई रोडम्यापहरुले साँच्चै सताइरहेका छन् । ती रोडम्याप कुनै दस्तावेज र भिजन नभएर केवल रोडम्याप नै हुन् । अर्थात् सडकका नक्सा । मलाई त्यस्तै नक्सामा भएका अथवा नभएका सडकै सडक । सडकै नभए पनि भीरै भीर, जंगलै जंगल कता कता जान मन्छ । आफूले जानेको काम भएर होला हातमा एउटा क्यामेरा नि बोकेर । आफ्नो कथा बिर्सिँदै, अरुको कथा सुन्दै ।

अफशोच । सामाजिक मूल्याङकनलाई भत्काउन यति सजिलो भएको भए सबै मान्छे गौतम बुद्ध हुन्थे होला ।

म पछिल्लो समय जागीर खोजीरहेको छु । म जागिरे हुँ । तर पनि । हिँडेर जाने बाटो अफ्ठ्यारो छ । चौतारामा कतिन्जेल बसुरहुँ, चौतारालाई पनि झ्याउ लागिसक्यो होला ।

फेरि पनि मूल्याङ्कन कै कुरा । इदर उदर ।

त्यही नक्सा भएका नभएका सटकमा भाग्न मन लाग्छ । तर पनि के ले रोक्छ केले । जागिर भन्ने कुरा यस्तो चुतिया लाग्छ । झन् नयाँ जागीरमा दरखास्त हाल्नका लागि लेखिएका बुँदाहरु यस्तो घटिया लाग्छ । जीवनका वास्तविकता अनुकुल हुँदै हुदैनन् । पुरा फेक ।

टेम्प्लेटमा बाँच्छन् कि क्या हो सबै जना ।

संसार यसमै रमाएको छ । आफू काम गर्ने सँस्थाको नाम सुनाउँदा नातेदार छिमेकीहरु 'प्रगति भएछ' भन्थे । मलाई प्रगति भन्ने सब्द सुनेर जरो आउँछ । (शब्द पनि अशुद्ध लेखेछु)  । सँगै काम गर्ने एक जना कम ढोँगी दाइ छन् । अस्ति फोनमा उनलाई नि कसैले यस्तै प्रगतिको कुरो सुनाएछन् क्यारे । उनी भन्दै थिए 'प्रगति र दूर्गतिसँग खासै सरोकार राख्दिनँ' । चित्त बुझेको थियो मलाई नि ।

लेख्दै थिएँ । अरु धेरै लेख्थेँ होला ।  उमङ्गले भात सेलायो भनेर धेरै चोटि भनीसकी । यो चाहिँ पारिवारिक मूल्याङ्कन हो ।

दाल, भात, अालु भुजिया, गोलभेडाको अचार र अमलेट । हाम्रो डिनरमा यति धेरै भेराइटी दुर्लभ हो । आज शनिबार हो ।

आफैंलाई लेखेँ कि अरुलाई लेखेँ । अरुलाई लेखेँ कि तिमीलाई लेखेँ । कति ठाउँमा ठीक्क पार्न लेखेँ होला ।
सामाजिक मूल्याङ्कनदेखि नडराउने प्रयास गर्दैछु ।


'You know what you did. You dont need to tell others'

तिम्रो म
२०१५ जनवरी २३
८:४८ साँझ














गंगा तटमा रचिएका टैगोरका आत्मकथा, सत्यजित रे र रितुपर्नो घोषका फिल्म, भुपेन हजारिकाका गीत र अरु यस्तै इधर-उधरले कलकत्ता जाने हुटहुटी लामो समयदेखि मनमा थियो । यसपालिको दशैं विदामा त्यो तिर्खाले शान्ति पायो । सँगै काम गर्ने हामी चार सहकर्मी एक-एउटा झोला भिरेर सुनौली हुँदै गोरखपुरको रेल पकड्न रमाना भयौं ।

उसो त कलकत्ता नेपालबाट सबैभन्दा नजिकैको बन्दरगाह पनि हो । पूर्वी नाका काकडभिट्टाबाट जाँदा धेरै छोटो पर्ने थाहा भइकन पनि हामी पश्चिमतिर लागेका थियौं । किनकि गोरखपुरबाट रेल धेरैबेरसम्म चढ्न पाइन्छ । भारत यात्रामा सँधै रेलले आकर्षण गर्छ । रेलमा दिनभरि, रातभरि दौडिरहनु मात्रै पनि यात्राको आधासरो आनन्द हो ।

गोरखपुरबाट बिस्तारै हिँडेको पूर्वान्चल एक्सप्रेस कहिले तुफान हुन्थ्यो कहिले कुनै अनजान पटरीमा अर्कोतिरबाट आएको रेलगाडीलाई साइड दिन घन्टौं कुरेर बस्थ्यो । रेलका हरेक डिब्बामा कम्तिमा चार वटा शौचालय हुन्छन् । तर यसरी अन्जान ठाउँमा रेल रोकिएको मौका पारेर यात्रुगणहरु ढोकाबाट फुत्त फुत्त जमीनमा हाम्फाल्थे र क्षितिजमा उडेका बकुल्लाका बथान हेर्दै मूत्र बिसाउँथे । स्टेशन न स्टेशन, कोही कोही पोका बोकेर रेलबाट झर्थे र बाटो लाग्थे । कोही कोही त्यसै गरी चढ्थे ।

साँझ नपरुन्जेल रेलभित्र बजार हुन्थ्यो । साबुन, स्याम्पु, मन्जन, चटपटे, भात, केरा, पकौडा बेच्नेदेखि गीत गाएर, दिक्क लगाएर पैसा माग्नेको थरिथरिका अनुहारले रौनकता थपिरहन्थ्यो । रातभरि मान्छे सुत्थे । रेल दौडिरहन्थ्यो । कहिलेकाहिँ बिउँझिनेहरु झ्यालबाट बाहिर चियाउँथे । जुनको प्रकाशमा पर थुम्का थुम्की डाँडाहरु, ताल तलैया, विशाल धानका फाँट, नरिवलका बुटा, बस्ति केके केके देखिन्थे । ठाउँ ठाउँमा विशाल औद्योगिक क्षेत्र थिए ।

पूर्वोत्तर भारतमा अन्य क्षेत्रको तुलनामा रेलगाडीहरु समयमा चल्दा रहेनछन् । गोरखपुरबाट रेल चढेको २० घन्टा लामो सफरपछि भोलिपल्ट विहान हामी निर्धारित समयभन्दा करिब डेढ घन्टा ढिला हावडा पुग्यौं । हावडा पुललाई रविन्द्र सेतु भन्दा रहेछन् । अंग्रेजले १९४२ मा बनाइदिएको यो पुल कलकत्ताको 'ल्यान्डमार्क' हो । गङ्गाबाट भँगालो फाटेको विशाल होग्ली नदीमा बनेको ७०५ मिटर लामो आठ लेनको सडक बोकेको पुलमा एउटा पनि पिलर छैन भन्ने थाहा पाउँदा त्यो बेलाको इन्जिनियरिङ सम्झेर जिब्रो नटोकी बस्न सकिएन ।

पहाडको देशबाट झरेका हामीलाई समुद्र हेर्नु थियो । कलकत्ताको नामी समुद्री तट डिगा हो भन्ने गुगलले पहिले नै बताइसकेको थियो । हामी हावडा पुल हेरेर थप कलकत्ता भ्रमण थाँति राखेर डिगा जाने बस चढ्यौं र सुरु गर्यौं अर्को १ सय ८० किलोमिटर लामो बस यात्रा । आधाजसो दूरी बसले ८ लेनको विशाल एक्सप्रेस वेमा झिमिक्कै पार गर्यो । बाँकि आधा बाटो भने यताकै जस्तो, साँघुरो र खाल्डा खुल्डी । दायाँ बायाँका दृश्यहरुले दया नगरेको भए बसको उफ्र्याइ र अनवरत बजिरहने कर्कश हर्नको आवाजले बिरामी बनाउँथ्यो होला । झन्डै ६ घन्टाको यात्रा पछि डिगा पुगियो । बंगालको खाडीको एउटा सुन्दर तटीय शहर अनि सुन्दर विच । गोवाका निला समुद्री तटमा रमाइसकेका हामीलाई यो खासै नसुनिएको तटले निराश बनाउँछ कि जस्तो लागेको थियो, तर त्यसो भएन । हामी रमायौं ।

समुद्री तट व्यस्त थियो । विदेशी पर्यटक एकदम कम । अधिकांश भारतीय । हामी रात परुन्जेल छालसँग रमाइरह्यौं । कहिले छालले बगायो । कहिले छालसँगै बग्यौं । शरिर थाके नि मन थाकेको थिएन । पुणिर्माको रात थियो । घाम डुबेसी जुन उदायो । अनि झन् सुन्दर भयो । पुणिर्मामा ठूला छाल आउँदा रहेछन् । समुद्रको सतह पनि बढ्दै बढ्दै आयो । अघिसम्म पर देखिने छालहरु किनारामा ढुंगै ढुंगामाथि बसेका हाम्रा खुट्टासम्मै आइपुगे । पानीभरि जुनको उज्यालो टल्किएको थियो । छाल आउँथ्यो, जान्थ्यो । कहिले गडगडाएर आउँथ्यो । एकैछिन शान्त हुन्थ्यो फेरि । 'समुद्र जस्तै शान्त' भन्छन् नि कविहरु । त्यसरात मैले पत्ता लाउनै सकिनँ समुद्र शान्त हुन्छ कि अशान्त ?

भोलिपल्ट फर्कुनु थियो । कलकत्ता त घुम्नै बाँकि छ विहान होटलबाट झोला भिरेर जानु अघि एकपल्ट फेरि गंगासागर हेर्ने रहर पलायो । किनारामा नरिवल पानी बेच्नेले घाम छेक्न टाँगिदिएको पालमुनि बसेर एकछिन समुद्र हेरेपछि त मन कहाँ मान्थ्यो र ? फेरि हाम्फाल्यौं पानीमा । प्रचण्ड घामले छाला डढेको पत्तो भएन । पानीमा एक-डेढ घन्टा रमायौं । कलकत्ता जाने बस चढ्दा दिउँसोको १ बजिसकेको थियो । विशाल कलकत्तामा कुन ठाउँमा, कुन गल्लीमा गएर बस्ने भन्ने हाम्रो अनभिज्ञतालाई गुगलले नि मेटाउन सकेको थिएन । झमक्क रात परेपछि कलकत्ता पुगियो । बसबाट झरेपछि हामीले मान्छेहरुलाई सोध्यौं 'यहाँ टुरिस्टहरु आएर कहाँ बस्छन् ?' उनीहरुले 'पार्क स्ट्रीट' भने । हामी त्यतै लाग्यौं र होटल खोज्न थाल्यौं । त्यति धेरै होटल भाको ठाउँमा नि कतै कोठा खाली छ भन्दैनन् त । एउटा होटलवालाले कारण बताए, इदको छुट्टी पारेर त्यही साँझ मात्रै १० हजार बंगलादेशीहरु कोलकाता छिरेछन्, अनि होटलको हाहाकार । बल्लतल्ल एउटा ठीकैको होटलमा महँगो दाममा कोठा पाइयो ।

भोलिपल्ट निस्कियौं सडकमा । दिनभरि कलकत्ता घुम्ने इरादा थियो । तर कलकत्ता त विशाल पो छ त । अनि कहाँ कहाँ घुम्ने ? छुटाउनै नहुने ठाउँ कुन होला ? बस र रेलका भिडले तर्साइसकेको थियो । बाटो छेउमा चिया पिउँदै गर्दा एक सहकर्मीले जुक्ति निकाले, 'ट्याक्सी खोजौं' । दुइ जना ट्याक्सी खोज्न लागे । दिनभरि कलकत्ता घुमाइदिनु पर्ने हाम्रो शर्त । उसले भन्यो 'बेलुका ८ बजेसम्म घुमाएर होटलमा ल्याएर छोडिदिन्छु ३ हजार दिनोस्' हामीले भन्यौं १५ सय । कुरा मिल्यो २ हजार भारुमा ।

प्रोदीप दास नामका टुप्पीदेखि कपाल र्झन भर्खरै सुरु भएका श्याम वर्णका अन्दाजी ४० नाघेका ट्याक्सी ड्राइभर सँगै बसेर चिया पियौं । अनि उनको पहेँलो रङको सुन्दर एम्बेसडर कारमा चढ्यौं । नेपाल छोडेदेखि नै हल्काफुल्का रुघा खोकीले सताइएका एक सहयात्री आफूलाई 'मरिज' बताउँदै अगाडि सिटमा बसेर ड्राइभरसँग गफिन थाले । भारत घुम्न गइरहनेहरुको सँधै एउटा पूर्वाग्रह हुन्छः युपि विहारमा असल मानिस कम हुन्छन् सहयोगी हुँदैनन् ठग्न खोज्छन् र दक्षिण भारतीयहरु सहयोगी र असल हुन्छन् । हामी थियौं पूर्वी भारतमा । ट्याक्सी ड्राइभर सोझा थिए । १६ वर्षदेखि ट्याक्सी चलाएर उनले हालसालै आफैंले त्यो ट्याक्सी किनेका थिए । बेच्यो भने १ लाख आउँछ भन्दै थिए । धेरै नबोल्ने ट्याक्सी ड्राइभर त्रृणमुल काँग्रेसका भोटर रहेछन् । २ दशक पश्चिम बंगालमा राज गरेको कम्युनिष्टले सिन्को पनि नभाँचेको उनको बुझाइ थियो ।

प्रोदिप दासले हाम्रो यात्रा कालीघाटस्थित काली मन्दिरबाट सुरु गराइदिए । कलकत्ताको नाम पनि यसै मन्दिरबाट राखिएको भनिँदो रहेछ । दर्शनका लागि लामो लाइन हुने मन्दिरमा सर्टकर्टबाट दर्शन गराइदिने दलालहरुले घेरेर हैरान पार्दा रहेछन् । वागमति भन्दा धेरै फोहोर पानी बग्ने घाटछेउ घुमघाम गरेपछि हामीले त्योभन्दा धेरै सफा वागमती सम्भिmएर मनमनै गर्व गर्यौं । काली दर्शनपछि प्रोदीप दासले हामीलाई बाटो छेउको एउटा विशाल रेस कोर्स -घोडा दौड खेल हुने ठाउँ) देखाउँदै भिक्टोरिया मेमोरियल पुर्याए । त्यस ठाउँमा एउटा नाम चलेको पुरानो चर्च र खगोलिय पिन्डहरुको अध्ययन गर्ने तारामन्डल भनिने प्रयोगशाला नि रहेछ । प्रोदीप दासले आफूले ट्याक्सी रोक्ने ठाउँ देखाउँदै भने ः 'यी तीन वटै ठाउँ घुमेर आउनोस्, ४५ मिनेट जति लाग्छ' हामीले हस् भन्यौं र प्रोदिपलाई छोडेर भिक्टोरिया मेमोरियल छिर्यौं । तत्कालीन बेलायती महारानी भिक्टोरियाको सम्झनामा बनाइएको यो विशाल भवन चानचुने रहेनछ । कलकत्ताको ताजमहल । भित्र १३ औं शताब्दीदेखि भारतको इतिहास लेखिएका । घुम्दा घुम्दै हामीलाई भिक्टोरियामै १ घन्टा भन्दा बढि लाग्यो । त्यहाँबाट निस्केर तारामन्डलमा गएर ग्रह र ताराहरुको बारेमा आधा घन्टा लामो एउटा आकर्षक प्रस्तुति हेयौैं । चर्च पनि हेरेर आउँदा २ घन्टा जसो भइसकेको थियो ।

हतार हतार प्रोदीपले ट्याक्सी रोक्छु भनेको ठाउँमा जाँदा न उनी थिए न ट्याक्सी नै थियो । पार्किङ गर्न नपाएर अलि पर पुगेकी भनेर चारैतिर खोज्यौं । अँह प्रोदीप भेटिएनन् । परेन आपत । चार जना सहयात्री चारतिर बाँडिएर चर्को घाममा ट्याक्सीको खोजी गर्यौं । भेटिएन । विहान १० बजेतिर ट्याक्सी चढेका थियौं हामी । २ बजिसकेको थियो ।

हामीले भारतको सीम कार्ड किन्न खोज्दा विदेशीले पाउँदैनन् भन्ने जवाफ पाएका थियौं । त्यसैले हामीले ट्याक्सी ड्राइभरको नम्बर पनि लिएका थिएनौं । एकजना सहयात्रीले भने उनको ट्याक्सीको फोटो खिच्न भ्याएका रहेछन् । जहाँ ट्याक्सी नम्बर लेखिएको थियो डब्ल्यु बि ०४ बी ५९५९ । हामीमा अलिकति आशा पलायो । बुलेट बाइकमा दबंग स्टाइलमा गस्तिमा हिँड्ने सेतो बर्दि लगाएका कलकत्ते पुलिस गुहार्यौं । उनले सोधे ः 'सामान छुटेको थियो ट्याक्सीमा?'

हामीले भन्यौं, 'थिएन, पानीको एउटा बोतल मात्रै थियो'

'किन खोजेको त त्यसलाई ?'

हामीले भन्यौं 'हामीले उसलाई एक पैसा पनि दिएका थिएनौं । उसको आधा दिनको कमाइ भए पनि दिन चाहन्छौं ।'

पुलिसले हाँसेर उडाइदिएः 'जाने दो ।'

अर्का एक सहयोगी जस्ता देखिने पुलिस भेटिए । उनलाई नि व्यथा सुनाइयो । उनले प्रष्ट भने, 'कलकत्तामा यसरी ट्याक्सी खोज्ने सिस्टम छैन । कुनै हालतमा भेटिँदैन । बरु प्रहरी चौकीमा ट्याक्सी नम्बर दियो भने उसको फोन नम्बर र ठेगाना पाउन सकिन्छ ।' पुलिस चौकी जानुअघि भेटिएका सबै ट्याक्सीलाई हामीले खोजेको ट्याक्सी ड्राइभरको विवरण दियौं । कसैले कसैलाई चिन्दा रहेनछन् । हामीले पटक पटक एउटै जवाफ पायौं 'कलकत्तामा ३८ हजार ट्याक्सी छन् ।'

पुलिस चौकीमा थानेदारले हामीसँग एकछिन केरकार गरे । ठूलै तहकिकात हुन्छ कि झैं साना साना विवरण सोधे । अनि भने 'ट्याक्सी चाहिँ भेटिँदैन, बरु ट्याक्सीलाई दिने पैसा मलाई दिनोस्, त्यो ट्याक्सी ड्राइभर यहाँ आयो भने उसलाई दिउँला ।' हामीलाई ट्याक्सी डाइभर पुलिस चौकी जाला भन्ने रतिभर लागेको थिएन । बाटोमा हामीले प्रोदीप दासलाई सोधेका थियौं, 'कलकत्तामा तपाईंलाई सबभन्दा मन नपर्ने कुरा के हो ?' उसले भनेको थियो 'बर्दिवाले'

हामीले कलकत्ता घुम्ने समय ट्याक्सी हन्टिङमा खेर फालिरहेका थियौं । विहान चिया खाएदेखि केही खान पाइएको थिएन । प्रोदीप दासले नै बंगाली खाना पाइने ठाउँमा लान्छु, सँगै खाने भनेको थियो ।

हामीमध्येका पाका सहयात्री सबभन्दा उत्साही थिए । उनी भन्दै थिए 'घुमघाम छाडौं जसरि नि त्यो ट्याक्सी खोजेर उसलाई भाडा तिर्ने मिसनमा लागौं ।' हामी बाँकि तीनले नाइँ भन्न सकेका थिएनौं । तर अब कहाँ जाने ? कहाँ खोज्ने ? बाटोमा सोधखोज गरिरहँदा अर्का एक ट्याक्सी डाइभरले सुझाए, 'कलकत्ताको ट्याक्सी एसोसिएसनमा जानोस्, त्यहाँ ट्याक्सी नम्बर भनेपछि फोन नम्बर ठेगाना सब पाइन्छ' मध्य कलकत्ताको कुनै गल्लीभित्र तिनै ट्याक्सीवालाले पुर्याइदिए । उनी उत्साहित हुनुको कारण रहेछ, केही समयअघि एक जना प्रोफेसरले त्यसैगरी भाडा तिर्न बिर्सेका रहेछन् उनलाई । अनि प्रोफेसर ३ महिनापछि खोज्दै आएछन् र भाडा तिरेछन् ।

ट्याक्सी एशोसिएसनको कार्यालयमा केही पाका व्यक्ति चुपचाप फाइल पल्टाउँदै थिए । भित्तामा एक पूर्व कम्युनिष्ट मन्त्रीको तस्बिर टाँसिएको थियो । ट्याक्सी खोजीको कहानी हामीले सुरुदेखि बेलिबिस्तार लगायौं । उनीहरु एकदम उत्साही भएर भनेः 'सजिलै पाइन्छ उसको फोन नम्बर' हामी कुरेको कुरेइ गर्यौं । जतिखेर सोध्दा पनि 'एकछिन' 'एकछिन' भन्थे । उनीहरुले कहिले फाइल पल्टाउँथे कहिले फोन घुमाउँथे । हामीले भोक थाम्न सकेनौं । 'नम्बर खोज्दिराख्नोस् हामी आउँछौं' भनेर बाहिर निस्क्यौं । रोटी सोटी खाएर आधा घन्टापछि फर्केर जाँदा नि 'खोज्दैछौं' भन्ने जवाफ मात्र पायौं । केही अगाडि आशाको संचार भएको हामीमा फेरि निराशा छाउन थाल्यो । कुर्दा कुर्दै एसोसिएसनका कोषाध्यक्ष जसपाल सिंह आए । उनले नि फोन घुमाए । धन्न ट्याक्सीको ठेगाना चाहिँ पाइयो । फोन नम्बर पाइएन । पाइएको ठेगानामा जाउँ न त भन्ने सल्लाह हुँदै थियो, जसपाल सिँहले थर्काए, 'यो धेरै टाढा छ । असम्भव नै छ जान' फेरि त्यो उसको स्थायी ठेगाना थियो, ५० किलोमिटरको परिधिमा फैलिएको दक्षिण कोलकताको कुनै गल्ली । जान निकै टाढा, गएर नि भेट हुने सम्भावना निकै कम ।

५९५९ को खोजि प्रयास लगभग असफल भयो । अँध्यारो भइसकेको थियो । हामी होटलतिरको बाटो लाग्यौं ।

भोलिपल्ट विहान जहाँ प्रदीपलाई भेटिएको थियो त्यहिँ गएर खोज्यौं । सडकमा दौडेका हरेक ट्याक्सीको नम्बर प्लेटमा आँखा पुग्थ्यो । ५९५९ कतै देखिएन । यो खोजीको क्लाइमेक्स पर्खिरहनु भएको छ भने, छैन । प्रोदीप भेटिएनन् ।

ट्याक्सी एसोसिएसनका जसपाल सिँहले प्रोदीपको ठेगाना लेखिदिएको कागजको चिर्कटो गोजीमा बोकेर हामी निराश मनले नेपाल फक्र्यौं । बाटोमा भेटिएका दर्जनौंलाई ५९५९ खोज्दाको 'परेसानी'को कथा सुनायौं । कोही चाख मानेर सुन्थे । कोही हाम्रै गल्ती देखाउँथे । कोही 'जाने दो' भन्थे ।

प्रोदीपको ठेगानामा एउटा चिठीसम्म लेखेर पठाउने कि भनेर हामी सहयात्रीहरु सोच्दैछौं ।


प्रकाशित: कार्तिक १४, २०७१



I love questions without answers
And answers without question
Tell me
Would you answer
Or question?

Sometimes no question is question
And silence
Is the best answer

How many questions
exist between
One silence to another silence
How many answers
Lie between
One question to another

I love moments without memories
And memories without moments
Would you be
My memory or moment?

If you asked me same question
I would rather be silent.
सन् १९६७ मा भारतको आन्ध्रप्रदेशको हैदरावादमा नाडेला सत्यनारायण चौधरी भन्ने केटो जन्मिँदा, माइक्रोसफ्ट भन्ने कम्पनी नै स्थापना भएको थिएन । सन् १९७५ मा बिल गेट्सले स्थापना गरेको माइक्रोसफ्टको सबैभन्दा शक्तिशाली पदमा अघिल्लो हप्ता ४६ वर्षका सत्य नाडेला नियुक्त हुनु र बिल गेट्स स्वयंले माइक्रोसफ्टको बोर्डको अध्यक्षबाट पनि राजीनामा दिनु संयोग मात्र थिएन । धेरै विश्लेषकहरूको शब्दमा यो एउटा युगको अन्त्य पनि थियो । सत्य नाडेलाको माइक्रोसफ्टको युगचाहिं १९९२ तिर सुरु भएको थियो । त्यसअघि उनले हैदरावादकै सार्वजनिक स्कुल पढेका थिए । कर्नाटकको मणिपाल इन्स्िटच्युट अफ टेक्नोलोजी गएका थिए र त्यसपछि अमेरिका गएर कम्प्युटर साइन्स र व्यवस्थापनमा स्नातकोत्तर गरेका थिए । प्रविधि उत्पादन गर्ने र कम्प्युटरका कल्याल्मल्याङ कोडमा घोत्लिरहने माइक्रोसफ्टका कर्मचारीहरू कम्पनीले गाडी बनाउने फोर्डका प्रमुखलाई हाकिम बनाएर ल्याउने त होइन भनेर बडो बेचैन थिए । किनभने उनीहरूलाई थाहा थियो, माइक्रोसफ्टको भावना प्रविधि बुझेको मान्छेले मात्र बुझ्छ । अरू धेरै सम्भावित दाबेदारलाई पछि पार्दै सत्य नाडेला माइक्रोसफ्टको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत भए । बोर्ड अध्यक्षबाट निस्केका बिल गेट्सले भने प्राविधिक सल्लाहकारको रूपमा नाडेलालाई सघाउने वाचा गरेका छन् । नाडेला, स्टिभ बाल्मरलाई विस्थापित गर्दै माइक्रोसफ्ट इतिहासको तेस्रो कार्यकारी प्रमुख भएका हुन् ।

विगत २२ वर्षदेखि माइक्रोसफ्टका काम गरिरहेका नाडेला पछिल्लो समयमा अनलाइन र सर्भरसँग सम्बन्धित विभागको प्रमुख थिए । जुन विभागको वाषिर्क आम्दानी १९ अर्ब डलर थियो । यो रकम माइक्रोसफ्टको वाषिर्क आम्दानीको एक चौथाइ हो ।

नाडेलाले प्रमुख कार्यकारी भएपछि आप\mनो कम्पनिका कर्मचारीहरूलाई एउटा इमेल लेखेका छन् । यो प्रेरक इमेलका केही अंश यस्ता छन् ः

'आज मेरो लागि एकदमै कृतज्ञतापूर्ण दिन हो । म २२ वर्षअगाडि माइक्रोसफ्टमा मेरो पहिलो दिन सम्भिmँदैछु । त्यति बेला तपाईंहरूजस्तै मसँग पनि कहाँ जागिर खाने भन्ने रोजाइहरू थिए । माइक्रोसफ्ट संसारको सर्वोत्कृष्ट कम्पनी हो भन्ने विश्वास बोकेर म यहाँ जागिर खान आएको थिएँ । हाम्रा सिर्जनाका माध्यमबाट मानिसहरू कसरी जादूमयी काम गर्दै छन् र संसारलाई सुन्दर ठाउँ बनाउँदै छन् भन्ने मैले देखेको थिएँ । म परिवर्तन चाहन्छु भने माइक्रोसफ्टमा छिर्नुबाहेक अरू कुनै विकल्प छैन भन्ने मलाई थाहा थियो । आजको दिनमा आइपुग्दा पनि मलाई त्यही प्रेरणाले अघि बढ्न मद्दत गरिरहेको छ ।

हाम्रो यो महान् कम्पनीलाई सेवा गर्ने र नेतृत्व दिने अवसर पाउनु मेरो लागि एउटा अविश्वसनीय सम्मान हो । स्टिभ बाल्मर र बिल गेट्सको एउटा सोचबाट सुरु भएको माइक्रोसफ्ट संसारकै सबैभन्दा महान् र पि्रय कम्पनीमध्ये एक हुन पुगेको छ । स्टिभ र बिलको नजिकै रहेर माइक्रोसफ्टमा धेरैखाले भूमिकामा काम गर्न पाएकोमा म आफूलाई भाग्यमानी ठान्छु । प्रमुख कार्यकारीको रूपमा मेरो नयाँ भूमिकामा आइरहँदा मैले बिल गेट्सलाई पनि उनको अधिकतम समय माइक्रोसफ्टका प्रविधि र उत्पादनका लागि दिन अनुरोध गरिसकेको छु । माइक्रोसफ्ट बोर्डका नयाँ अध्यक्ष जोन थम्पसनसँग पनि मिलेर काम गर्न म उत्साही छु ।

हामीले धेरै सफलता हासिल गरिरहँदा, हामी अझै बढी गर्न ज्यादै लालायित छौं । हामी परम्परालाई सम्मान गर्दैनौं हामी केवल आविष्कार र नयाँपनलाई सम्मान गर्छौं । प्रविधि क्षेत्र र माइक्रोसफ्टकै लागि अहिले निकै गम्भीर समय हो । हामीले गल्ती गरेनौं भने हाम्रो भविष्य सुन्दर छ । जसरी प्रविधि विकसित हुँदै जान्छ, हामी प्रविधिभन्दा पनि तीव्र गतिमा विकसित हुन्छौं । माइक्रोसफ्टलाई मोबाइल र अनलाइन दुनियाँमा फस्टाउन सक्ने बनाउनु हाम्रो कर्तव्य हो ।

हाम्रो यात्राको नयाँ चरण सुरु गरिरहँदा मलाई मेरो केही पृष्ठभूमि र मलाई प्रेरणा दिने कुराहरू बाँड्न मन लागेको छ ।

म यहाँ किन आइपुगें ?

अधिकांश व्यक्ति जुन कारणले माइक्रोसफ्टमा काम गर्न आइपुगेका छन् म पनि त्यही कारणले आइपुगेको हुँ ः संसारलाई प्रविधिले परिवर्तन गर्न, ता कि मानिसहरू अचम्मका काम गर्न सकून् । मलाई थाहा छ यो अलिकति हावादारी लाग्यो होला । तर वास्तविकता यही हो । हामीले यो काम गरिसकेका छौं, गरिरहेका छौं र फेरि पनि गर्नेछौं ।

मलाई लाग्दछ, आउने दशकमा कम्प्युटर झन् धेरै सर्वव्यापी हुनेछ । सफ्टवेयर र हार्डवेयरका समानान्तर विकासले हामीले काममा, जीवनमा र संसारमा गर्ने, भोग्ने धेरै कुरालाई मध्यस्थता गरिदिनेछ र डिजिटल स्वरूपमा लानेछ । यी कुरालाई कम्प्युटर सामग्रीहरूको आपसी सम्बन्ध, अनलाइन र सूचनाका विशाल भण्डारले सम्भव बनाउन मद्दत गर्नेछन् ।

यो सफ्टेवेयर केन्दि्रत संसार हो । यसले हामीलाई परिवार र साथीसँग यसरी जोड्नेछ जसरी यसअघि सम्भव नै थिएन । व्यवसायलाई उपभोक्तासँग बढी अर्थपूर्ण रूपमा जोड्नेछ ।

म यहाँ छु, किनभने हामीसँग प्रभाव पार्नका लागि अद्वितीयी क्षमता छ ।

हामी किन यहाँ छौं ?

प्रारम्भिक इतिहासको क्रममा हाम्रो उद्देश्य हरेक कार्यालय र हरेक घरमा कम्प्युटर पुर्‍याउनु थियो, जुन उद्देश्य हामीले विकसित देशहरूमा लगभग हासिल गरिसक्यौं । आज हाम्रो दायरा फराकिलो भइसकेको छ, जुन कम्प्युटरमा मात्र सीमित छैन । पूर्ण रूपमा सहमति भइसकेको त छैन, तर हामी नोकियाका उत्पादन र सेवाहरूलाई हाम्रो परिवारमा छिट्टै स्वागत गर्नेछौं ।

अगाडि हेर्दा, माइक्रोसफ्टले यो संसारलाई अरूले भन्दा के फरक योगदान दिन सक्छ भन्ने कुरामा हामी केन्दि्रत हुनुपर्छ । हामीसामु रहेको अवसरलाई सदुपयोग गर्न हामीले विगतमा गरेका मोबाइल र अनलाइनसँग सम्बन्धित कामलाई पुनः सम्भिmनु जरुरी छ र नयाँ काम गर्नु जरुरी छ ।

सफ्टवेयरको शक्तिलाई सदुपयोग गरी त्यसलाई कम्प्युटर तथा अन्य डिभाइस र सेवाको माध्यमबाट व्यक्ति र संस्थालाई सशक्त बनाउने क्षमता हामीसँगमात्र छ । हामी इतिहास बोकेको एक मात्र कम्पनी हौं, जसले निर्माण गरेका मंच र प्रणालीले फराकिला अवसरहरू सिर्जना गरेका छन् ।

माइक्रोसफ्टका सहकर्मी की लुले हाल सालैको एउटा बैठकमा भनेका थिए माइक्रोसफ्टले मानिसहरूलाई अझै धेरै गर्न प्रोत्साहन गर्छ । यसको अर्थ यो होइन कि हामीले धेरै थरि काम गर्नु जरुरी छ, बरु यस्तो काम गर्नुपर्‍यो जसले संंसारलाई उनीहरूको चासोको विषयमा अझै धेरै गर्ने प्रेरणा दियोस्, काम गर्ने, रमाइलो गर्ने, सञ्चार सम्पर्क गर्ने र ठूला कुरा हासिल गर्ने । हामी को हौं भन्ने भित्री कुरा यही हो र हामीले गर्ने हरेक काममा यही कुराले प्रेरित गरेको छ ।

अब हामी के गर्छौं ?

अस्कर वाइल्डको शब्द सापटी लिनुपर्दा ः हामीले असम्भवमा विश्वास गर्नुपर्छ र असम्भाव्यतालाई हटाइदिनुपर्छ ।

...अर्को कुरा, हामी हरेकले आफ्नो उत्कृष्ट क्षमता प्रदर्शन गर्नुपर्छ, नेतृत्व गर्नुपर्छ र सांस्कृतिक परिवर्तनलाई डोर्‍याउन सघाउनुपर्छ । हामी कहिलेकाहीं आफ्नो क्षमतालाई कम आँक्छौं र अघि बढ्नका लागि अरूको क्षमतामा बढी भर पर्छौं । यो सोचलाई बदल्नैपर्छ ।

अन्त्यमा, म के विश्वास गर्छु भने हामी हरेकले आफूले गर्ने कामको अर्थ खोज्नु जरुरी छ । जब हामी आफूले गर्ने कामलाई कामको रूपमा मात्र नभई अरुको जीवन परिवर्तन गर्ने माध्यमका रूपमा हेर्छौं तब मात्र हाम्रो कामले सार्थकता पाउँछ । यस कम्पनीमा काम गर्ने सबैलाई यही सोचले अघि डोर्‍याउँछ ।

सबै कम्पनी संसार बदल्ने रहर गर्छन् । तर थोरैसँग मात्र त्यसको लागि आवश्यक तत्त्व हुन्छ ः प्रतिभा, स्रोत र लगनशीलता । माइक्रोसफ्टले यी तीनवटै तत्त्व आफूसँग प्रशस्त भएको प्रमाणित गरिसकेको छ । त्यसैले नयाँ प्रमुख कार्यकारी अधिकृतको रूपमा मलाई अरू केही माग गर्नु छैन ।'

I have always been a big fan of Cat Stevens (Yusuf Islam). Though I can not articulate all the meanings of his songs and their impacts, I just find his songs very meaningful and connected with our societies. Even the songs he wrote and sang in 70s are still relevant and meaningful. One of my favorite is 'where do the children play?' Well, that is a big question for metro cities like Kathmandu. And the question is going to be even bigger in coming decades. One fine evening I filmed kids in my neighborhood in Eastern Kathmandu and tried to sync them with the song. Please enjoy the video and let me know how did you find it.



Please turn the captions [CC] on to see the lyrics.
ठमेलमा आगो लाग्दा भोजपुर बजारमा पानी परिरहेको थियो । उसो त केही दिनअघि नेपालै बन्द भइरहँदा पनि त्यसको प्रभाव यहाँका सीमित राजनीतिक कार्यकर्ताहरूले ि चया पसलमा बसेर मसिनो स्वरमा गर्ने कुराकानीमा बाहेक अन्यत्र देखिएको थिएन ।

धनकुटाको हिलेबाट पाखि्रबाससम्मको कालोपत्रे सडकपछि झन्डै २५ किलोमिटर कच्ची ओरालोमा धूलो उडाउँदै अरुण नदीको तीरमा पुगिन्छ । अरुणमा एक विदेशी संस्थाको सहयोगमा धमाधम पक्की फलामे पुल बन्दैछ । अढाइ सय मिटर उचाइमा तातो हावा चल्ने अरुण किनाराका छाप्राहरू अब बिस्तारै बजार बन्दै छन् । धरान, धनकुटादेखि भोजपुर र संखुवासभा जाने मिनिबस र जिपहरू धूलो उडाउँदै आएर यही लेगुवा भन्ने ठाउँमा घ्याच्च रोकिन्छन् र अरुण तर्न पालो कुरेर बस्छन् । फलामे तारमा बाँधिएको फेरिमा मोटरसाइकलदेखि, बस, ट्रक, ट्याक्टर र डोजरसम्मले अरुण पार गर्छन् । अरुणपारि भोजपुर । वारि अरुणको तीरैतीर उँभो लागे खाँदबारी ।



१२ बजे गएको थियो भुइँचालो
च्यापेर लालाबाला
हुित्तँदै आँगनमा झरेकी उनी
रातभरि टोलाएकी थिइन्
तीन आँख्ले तारा हेर्दै
परदेशीको सम्झनामा

१२ बजेतिर
खोलामा भैंसी आहाल बस्थ्यो
र उनी डोकाभरि घाँस काटिरहन्थिन्
खोलाको डिलमा बसेर धोर्जे
सुसेली रहन्थ्यो
छिमेकको एउटा बुढो लाहुरे
बल्छी बोकेर आउँथ्यो खोलामा

१२ बजे कहिले घाम लाग्थ्यो
कहिले पानी पर्थ्यो
कहिले त बाढी नै आएको थियो
चट्याङ परेको थियो
हुरि चलेको थियो
धुलो उडेको थियो
रेडियोमा गित बजेको थियो
स्कुलबाट केटाकेटी छिटै घर फर्केका थिए
छिमेकीको घरमा सत्यनारायण पुजाको पर्साद खाने बेला भएको िथयो
पेट दुखेको थियो
जुलुस देखिएको थियो
रत्यौली नाचेका थिए गाउँभरिका आइमाइहरु

१२ त कति बज्यो कति जिन्दगीमा
कहिले दिउसोको १२ बज्यो
कहिले रातीको १२ बज्यो
कहिले ताराहरुले १२ बजाए
कहिले फ्याक्ट्रीको साइरनले १२ बजायो
कहिले घरमाथि पर आकाशमा उड्ने हवाइजहाजले १२ बजायो
कहिले भोका बाख्राले १२ बजाए

परदेशीले बर्सौंअघि ल्याइदिएको भित्ते घडीमा
ब्याट्री सक्किएको छ
र १२ नै बजेको छ

तर अफशोच
घडीको ब्याट्री बोकेर आउनेछैनन् अब परदेशी फर्केर
तैपनि उनको जिन्दगीमा
अझै थुप्रै पटक १२ बज्न बाँकि नै छ

एक वर्षअगाडि, जतिखेर अहिले पुरानो भएको ६९ साल भर्खरै जन्मेको थियो, तमाम निराशाका बाबजुद नेतादेखि 'जनता' भनिने रैतीसम्मले रंगीन सपना देखेका थिए र देखाएका थिए । पृथ्वीले अनन्त ब्रह्माण्डमा एउटा बलिरहेको आगोको डल्लोलाई चक्कर लगाउँदा उत्पन्न हुने दिन र रातहरूको सिलसिलेबर गिन्ती गर्न, सायद सुरु भएको तिथि-मिति र पात्रोमा हिउँद र वसन्तहरूको एउटा शृंखलापछि फेरि सुरु हुने दिनहरूको नयाँ गिन्तीलाई नयाँ वर्ष भनिन्छ । संसारभर यो एउटा विशेष बहाना हुने गर्छ सपना देख्न, भविष्यवाणी गर्न, आशावादी हुन ।

Previous PostOlder Posts Home